Lajme

Origjina e Deltarit Ilir – Qeni i Sharrit

Mund të thuhet me siguri se Deltari Ilir është mbreti i qenve bari, si në vendin tonë ashtu edhe në rajon.

Bëhet fjalë për një racë qeni  që e ka origjinën në Kosovë në rajonin e Sharrit. Me të drejtë thuhet se është qeni më inteligjent, shumë i butë me pronarët e tij. Nëse është e nevojshme, temperamenti i tij është i mprehtë, veçanërisht kur dikush nga mjedisi i tij kërcënohet.

Si lindi Deltari Ilir- Qeni i Sharrit?

Siç thotë edhe vetë fjala, ky qen e ka marrë emrin nga mali i Sharrit, i cili shtrihet në   Kosovë , e deri në Maqedoninë veriore. 

Mirëpo në vitin 1939, federata kinologjike ndërkombëtare e njohu këtë racë si një lloj bariu Deltar ilir. Më pas, në vitin 1957, Klubi i Lukunës Jugosllave dërgoi një kërkesë duke kërkuar që Deltaru Ilir të ndryshonte emrin në Qen Bariu Jugosllav, d.m.th., Sharplaninac.

Është gjithashtu interesante të theksohet se në atë kohë kjo racë u përhap në të gjithë Ballkanin me shpejtësi marramendëse, dhe arsyeja për këtë është karakteri i tyre dhe aftësia e pabesueshme për të ruajtur tufat dhe familjet. Ata klasifikohen si rojet më të mira, të cilët shpesh mund të vrasin një ujk. Prandaj, nuk duhet të jetë për t’u habitur që çdo familje malore dëshironte të kishte këtë qen të veçantë.

Temperamenti i Deltarit Ilir 

Deltarit Ilir  ka një karakter të vendosur, gjë që i bën ata qen shumë të kërkuar, dhe është një racë qensh shumë e ekuilibruar dhe e qetë, e cila gjithashtu ka inteligjencë të jashtëzakonshme, ata kujtojnë shpejt dhe mësojnë edhe më lehtë. Edhe pse duken të frikshme, ata janë vërtet shumë të ëmbël dhe të zbutur ndaj pronarit të tyre. Ata janë mosbesues ndaj të huajve. Megjithatë, ata nuk sulmojnë derisa t’u jepet urdhri për ta bërë këtë.

Instinktet e tij janë shumë të zhvilluara, gjë që kërkohet nga një qen roje. Këta qen janë të patrembur, merren lehtësisht me ujqërit dhe kur mbrojnë dhe ruajnë tufën, janë të palodhur në luftën e tyre. Sot, ato shpesh mund të shihen në rrugët e qytetit si kafshë shtëpiake. Për shkak të inteligjencës së tyre, ata u përdorën edhe në ushtri.

Nëse diçka mund të quhet e metë e tyre, është kokëfortësia e tyre dhe nëse nuk stërviten në kohë, dinë të marrin vendimet e tyre dhe të mos dëgjojnë pronarin e tyre.

Shfaqja e një Deltari Ilir 

Ndërtimi i tyre është i rregullt, kanë shpatulla të gjera dhe gjoks muskuloz. Leshi i tyre është i trashë. Trungjet e tyre janë më të gjata se sa të gjata dhe kokat e tyre janë proporcionale me madhësinë e trupit. Koka e tyre është më e gjatë se feçka. Sytë e tyre janë në formë bajame, gështenjë të errët dhe me ngjyrë të zezë. Bishti është i gjatë. Lartësia e preferuar e meshkujve sipas standardeve është nga 66 cm deri në 80 cm, ndërsa e femrave është nga 65 cm deri në 72 cm. Pesha e meshkujve është nga 40 kg në 60 kg, dhe e femrave nga 55 kg në 70 kg. Mesatarisht, ata jetojnë nga 11 deri në 13 vjet, por edhe më gjatë.

Të ushqyerit

Deltari Ilir  nuk janë marramendës, por rekomandohet që në dietën e tyre të dominojë mishi. Perimet dhe produktet e qumështit gjithashtu duhet të futen në dietë. Rekomandohen mish viçi, vezë, oriz, miell misri. Duhet pasur kujdes që të mos hahet tepër.

Sëmundjet

Ky është një racë jashtëzakonisht e shëndetshme qensh, dhe atyre u pëlqen moti më i freskët. Nuk i pëlqejnë hapësirat e mbyllura dhe nëse sëmuren, vuajnë nga displazia e ijeve.

Editimo ose përmisimi i këti artikulli  varet nga ekspertët  e fushës  të cilët  merren  me kultivimin e Deltarit Ilir.

Ju Lutem të na shkruani  në formë  komenti.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *